Eggersmann Poland - pasze i suplementy dla koni.

Marka Eggersmann od 50 lat jest jednym z wiodących producentów pasz dla koni w Niemczech i Europie. W swojej ofercie posiada pasze , pasze specjalistyczne, witaminy, suplementy diety. Wychodząc na...

ELEKTROLITY - DLACZEGO SĄ NIEZBĘDNE?

Elektrolity są niezbędne do podtrzymania niemal wszystkich funkcji w organizmie, wliczając w to funkcjonowanie układu nerwowego, układu pokarmowego oraz skurcze mięśni. Wśród koni dość powszechne jest to, że nie otrzymują one elektrolitów w wystarczającej ilości, jednak ponieważ brak równowagi elektrolitowej czy niedobór elektrolitów zwykle staje się realnym, zauważalnym problemem zwykle po upływie tygodni czy nawet kilku miesięcy, często przez właścicieli zostaje zauważony po dłuższym czasie narastania deficytów. Objawy niedoboru elektrolitów lub zaburzenia równowagi mogą obejmować gorszą wydajność, wolniejszą regenerację po wysiłku, problemy z układem mięśniowym (włącznie z mięśniochwatem), zmniejszoną potliwość, wzrost ryzyka złamań czy zaburzenia funkcji przepony. To ostatnie występuje najczęściej u koni rajdowych, ale może wystąpić u każdego konia, zwłaszcza u dużych koni i koni ciężko pracujących w cieplejsze dni, np. u koni wyścigowych, koni ujeżdżeniowych, skoczków czy WKKW-istów.

Do podstawowych elektrolitów zaliczamy pierwiastki takie jak sód, potas, chlor, wapń i magnez. Elektrolity mogą występować również w postaci związków, np. jako chlorek sodu – czyli zwykła sól kuchenna. Elektrolity są wydalane w moczu i kale oraz razem z potem. Funkcją gruczołów potowych jest ochłodzenie ciała podczas wysiłku (termoregulacja), zaś wydalany przez nie pot zawiera pięć głównych elektrolitów w różnych ilościach. Straty elektrolitów na skutek pocenia się mogą być znaczne ze względu na dużą ilość potu wytwarzanego przez konie (do 10-15 litrów na godzinę), przy czym największe straty dotyczą chloru i sodu. Pot zawiera też potas, wapń i magnez – straty tych dwóch ostatnich pierwiastków wraz z potem są najniższe. W przypadku utraty dużych ilości elektrolitów podczas wysiłku należy uzupełnić ich poziom. Jest to kluczowe dla poprawy regeneracji po wysiłku oraz dla utrzymania konia w zdrowiu i zapobiegania odwodnieniu. Badanie poziomu elektrolitów we krwi jest bardzo słabym wskaźnikiem rzeczywistego poziomu elektrolitów, z wyjątkiem koni bardzo chorych lub ze znacznymi niedoborami. Organizm dąży do utrzymania właściwego poziomu elektrolitów we krwi, nawet jeśli zawartość pierwiastków w tkankach i narządach jest niska. Na przykład poziom wapnia we krwi może być w normie, ponieważ wapń pobierany jest z kości, aby utrzymać jego prawidłowy poziom we krwi. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do niedoboru wapnia w tkance kostnej i zwiększać ryzyko złamania. Jedynym miarodajnym sposobem na sprawdzenie rzeczywistego poziomu elektrolitów w organizmie, jest przeprowadzenie pełnej analizy diety, a następnie poproszenie weterynarza o jednoczesne pobranie próbek krwi i moczu. Na tej podstawie można dostosować ilości elektrolitów, które koń powinien pobierać. Aby badanie było w pełni miarodajne, powinno być powtarzane co 2-3 miesiące. Jednak jest to zwykle wymagane tylko w przypadku koni poddawanych dużym obciążeniach, koni, które nie reagują na suplementację lub koni z przewlekłymi problemami, takimi jak nawracający mięśniochwat.

Ilość i rodzaj elektrolitów, które koń musi uzupełnić w wyniku ich utraty z potem, zależy od czasu trwania i intensywności pracy, panujących warunków środowiskowych (na przykład pracy w wysokiej temperaturze przy dużej wilgotności lub podczas chłodniejszych temperatur) oraz diety konia. Wg badań znacznie większe straty potu (a wraz z nim – elektrolitów) mają miejsce w czasie pracy w warunkach z wysoką wilgotnością niż w chłodniejszych warunkach i przy niższej wilgotności. Większość koni rekreacyjnych, które nie pracują lub pracują lekko, powinna pobrać wystarczającą ilość elektrolitów wraz z paszą. Ilość soli (NaCl), jaką powinny otrzymać w ciągu dnia, wynosi 10-12 g/100 kg masy ciała. Oznacza to, że zwykłe dodanie 40–60 g soli kuchennej do codziennej paszy (w zależności od masy ciała konia) wystarcza, aby zaspokoić jego codzienne zapotrzebowanie na elektrolity w odniesieniu do potrzeb bytowych lub lekkiej pracy. Pasza objętościowa zawiera więcej niż wystarczający poziom potasu, a konie pobierające odpowiednią ilość paszy objętościowej, takiej jak świeża trawa (przy wypasie pastwiskowym) lub siano, zwykle otrzymują więcej niż wystarczającą ilość potasu, aby pokryć swoje zapotrzebowanie, wliczając w to potas utracony w wyniku pocenia się. Wystarczającą ilość soli do pokrycia zapotrzebowania bytowego lub wynikającego z lekkiej pracy może zapewnić zwykła lizawka solna zawieszona w boksie. Warunkiem jest, by koń regularnie korzystał z lizawki. Badania wykazały jednak, że wiele koni nie reguluje spożycia soli, co oznacza, że nie można zagwarantować odpowiedniego spożycia soli poprzez korzystanie z lizawki. Dlatego w przypadku koni w umiarkowanej i ciężkiej pracy, które nie liżą lizawki regularnie, dobrym wyjściem jest codzienne dodawanie odpowiedniej ilości soli kuchennej (14 g/100 kg m.c. w przypadku umiarkowanej pracy) zmieszanej z paszą treściwą.

Konie ciężko pracujące, a także te, które startują w zawodach w gorących i wilgotnych warunkach, na przykład w rajdach, mogą wytwarzać do 15 litrów potu na godzinę, co oznacza, że tracą znaczne ilości trzech głównych elektrolitów: sodu, chloru i potasu, oraz mniejsze ilości wapnia i magnezu. Konie te będą potrzebować zapasów elektrolitów, aby utrzymać odpowiedni poziom nawodnienia i przyspieszyć powrót do optymalnej formy po treningu i zawodach. Podczas treningu zwiększone zapotrzebowanie w porównaniu do potrzeb bytowych będzie dotyczyło sodu i chloru, tj. soli kuchennej, ponieważ przy podawaniu dobrej jakości pasz objętościowych dieta powinna dostarczyć wystarczającej ilości. Podawanie elektrolitów, takich jak Profi Elektrolyte (=> klik), regularnie pomiędzy startami jest dobrym sposobem na przyzwyczajenie konia do jedzenia lub picia pasz bądź wody z ich dodatkiem – w przeciwnym wypadku w warunkach zwiększonego stresu (takich jak zawody) konie mogą odmawiać pobrania takiej paszy czy wody. Elektrolity można podawać w postaci roztworów izotonicznych, mieszać z paszą lub podawać jako pasty w czasie intensywnego wysiłku.

W zależności od charakteru pracy konia elektrolity można podawać przed zawodami, w ich trakcie i po nich. Przed rozpoczęciem zawodów należy podać paszę objętościową, która dostarczy potasu, i zapewnić dostęp do wody, a koń powinny rozpocząć zawody lub wyścig w pełni nawodniony. Wcześniej można dodać do paszy sól, ale należy mieć na uwadze, że pobudzenie pragnienia przez jej dodatek może zająć nawet do 4 godzin. Dlatego trzeba podać ją na tyle wcześnie, by koń miał odpowiednio dużo czasu, aby wypić wystarczającą ilość wody i móc w pełni się nawodnić. Badania przeprowadzone przez Coenena, dotyczące wpływu stresu na pobieranie wody i przyswajanie elektrolitów u koni, wzbudziły obawy dotyczące spożywania potasu przed ciężką pracą – wskazują na możliwość występowania wówczas problemów z sercem, takich jak zaburzenia rytmu serca. Jednak wnioski z tych badań wskazują na konieczność przeprowadzenia dokładniejszych badań w tym zakresie. Obecnie uważa się, że dostarczanie niewielkich ilości potasu w elektrolitach przed startem może być korzystne. Podczas zawodów również można podawać elektrolity, np. rozpuszczone w wodzie do podania na bramce weterynaryjnej w czasie rajdów długodystansowych. Woda powinna być podawana w regularnych odstępach czasu. Podczas startu można dostarczyć niewielkie ilości wapnia i magnezu, ale przede wszystkim potrzebne są sód, chlorek i potas. Po starcie elektrolity powinny być dostarczone jak najszybciej, najlepiej wraz z wodą. W przypadku koni, które niechętnie piją, elektrolity mogą zostać podane wraz z paszą lub w formie pasty, co powinno zachęcić je do pobrania większej ilości wody i pozwolić na szybsze nawodnienie organizmu.

Najlepszą strategią dostarczania elektrolitów jest codzienne podawanie tej samej ilości i umożliwienie koniowi pobrania potrzebnych mu dawek, a także wydalenia nadmiaru. Niewskazane jest podawanie dużej ilości elektrolitów wyłącznie w dniu zawodów. Takie działanie nie uzupełni długoterminowego niedoboru. Nadmiar zostanie wydalony wraz z moczem i kałem, ponadto jednorazowe podanie większej ilości elektrolitów może spowodować, że koń nie będzie chciał pobrać paszy. Dodatkowo może przyczynić się do zaburzeń ze strony jelita grubego. Nadmierna podaż elektrolitów może zwiększyć spożycie wody, a także może prowadzić do powstawania wrzodów żołądka lub pogorszenia się owrzodzeń, jeśli są już obecne, czy zaburzeń pracy jelit. Jednakże taka sytuacja zdarza się sporadycznie – w przypadku większości koni mamy do czynienia z niewystarczającą podażą. Aby zapobiec możliwości pojawienia się zaburzeń ze strony układu pokarmowego na skutek nadmiernej ilości elektrolitów w diecie, konieczne jest przeanalizowanie diety pod tym kątem i dobranie odpowiedniej dawki suplementu w zależności od czynników takich jak rodzaj i stopień obciążenia konia pracą czy pogoda.