Eggersmann Poland - pasze i suplementy dla koni.

Marka Eggersmann od 50 lat jest jednym z wiodących producentów pasz dla koni w Niemczech i Europie. W swojej ofercie posiada pasze , pasze specjalistyczne, witaminy, suplementy diety. Wychodząc na...

JAK DBAĆ O KONIA Z ZESPOŁEM CUSHINGA?

Sądzi się, że zespół Cushinga, znany też jako PPID (Pars Pituitary Intermedia Dysfunction – dysfunkcja pośrodkowej części przysadki mózgowej), dotyczy nawet 20% koni w wieku powyżej 15 lat. Czym jednak jest to zaburzenie, w jaki sposób je diagnozować oraz leczyć? W dzisiejszym artykule postaramy się trochę przybliżyć ten temat.

Choroba Cushinga jest zaburzeniem pracy układu hormonalnego koni. Choroba ta najczęściej występuje u kucy, ale dotyczy też koni większych ras. Występuje głównie u starszych koni powyżej 15 roku życia. Syndrom ten jest spowodowany przez powiększenie pośrodkowej części przysadki mózgowej. Przysadka mózgowa znajduje się u podstawy mózgu i jest ważnym organem endokrynnym, który odpowiada za produkcję wielu hormonów. To powiększenie przysadki mózgowej powoduje zwiększone uwalnianie kilku hormonów, w szczególności ACTH (hormonu adrenokortykotropowego). ACTH powoduje, że nadnercza zwiększają produkcję kortyzolu, który jest hormonem steroidowym. To właśnie ta nadprodukcja kortyzolu powoduje większość objawów klinicznych obserwowanych tym schorzeniu.

Objawy

Istnieje wiele objawów klinicznych związanych z chorobą Cushinga. Powtarzające się, a często występujące pozornie bez wyraźnej przyczyny, ataki ochwatu wraz z nieprawidłową sierścią to dwa najczęstsze objawy kliniczne konia z Cushingiem.

Inne objawy to m.in. powiększony obrys brzucha, zwiększony apetyt, zwiększone oddawanie moczu i pragnienie, senność i spadek odporności zauważalny jako nawracające infekcje skóry i dróg oddechowych, a także choroby zębów i zwiększona podatność na zarobaczenie. Konie z tym syndromem mogą również w nieprawidłowy sposób odkładać tłuszcz nad okiem – w miejscu, gdzie normalne konie miałyby dołek (może być on często obserwowany podczas żucia pokarmu), a także mogą wykazywać spadek masy mięśniowej.

Charakterystyczne objawy zespołu Cushinga.

Hirsutyzm, widoczna atrofia mięśni grzbietu.

Źródło: http://sites.tufts.edu

Nasilenie objawów jest zależne od stopnia zaawansowania choroby, objawy można podzielić na fazę wczesną (w) i zaawansowaną (z):

  • obniżona zdolność wysiłkowa, spadek formy (w)

  • opóźnione linienie (widoczne fragmenty dłuższego delikatnego włosa w lecie, koń zmienia włos później w stosunku do innych członków stada) (w)

  • miejscowe nadmierne owłosienie (w)

  • utrata masy mięśniowej linii grzbietu (w)

  • nierównomierne, nieprawidłowe depozyty tkanki tłuszczowej (grzbiet szyi, nasada ogona) (w)

  • zmiana w zachowaniu, depresja (w/z)

  • ochwat (w/z)

  • zaburzenia cyklu rozrodczego/bezpłodność (z)

  • nadmierne owłosienie całego ciała (z)

  • brak sezonowego linienia (z)

  • zanik mięśni szkieletowych (z)

  • duży, zaokrąglony brzuch (z)

  • nieprawidłowe, nadmierne lub niewystarczające pocenie się (z)

  • wzmożone pragnienie (polidypsja) i wydalanie moczu (poliuria) (z)

  • nawracające infekcje (z)

  • problemy neurologiczne/ślepota (z)

  • pasożytnica (z)

  • wiotkość ścięgien (z)

  • tłuszczowe wybrzuszenie nad oczodołami (z)

Nieprawidłowości dotyczące stanu sierści mogą być różne, od łagodnych zmian w jej wyglądzie, po rozwój długiej (do 10 cm), grubej i falistej, przerośniętej sierści. Ta nietypowa cecha sierści jest znana jako "hirsutyzm" i wynika z nacisku powiększonej części pośrodkowej przysadki na podwzgórze, czyli część mózgu, która reguluje temperaturę ciała, apetyt i sezonowe, cykliczne zrzucanie sierści.

Związek między chorobą Cushinga a ochwatem nadal nie jest w pełni poznany, ale jest przedmiotem szeroko zakrojonych badań. Obecnie uważa się, że podwyższony poziom krążącego kortyzolu może odgrywać główną rolę w rozwoju ochwatu, podobnie jak stan metaboliczny znany jako insulinooporność, którą omówimy szerzej w dalszej części artykułu.

Diagnostyka

W klasycznych przypadkach (tj. starszy kucyk z hirsutyzmem i nawracającym ochwatem) diagnozę można postawić tylko na podstawie objawów, ale nie wszystkie przypadki Cushinga mają wyraźne objawy kliniczne – często są one bardzo subtelne. Podczas badania koni z tymi subtelnymi objawami lub gdy potrzebna jest ostateczna diagnoza, istnieje kilka testów, które może przeprowadzić lekarz weterynarii.

Najczęstszym badaniem jest pomiar stężenia ACTH w spoczynku. Jest to prosty, jednorazowy test, który daje dość wiarygodne wyniki w odniesieniu do diagnozy, jak również jest wykorzystywany do monitorowania postępu choroby po rozpoczęciu leczenia. Innym popularnym testem wykonywanym w celu postawienia diagnozy choroby Cushinga jest test hamowania małą dawką deksametazonu. Test ten polega na pobraniu próbki krwi od konia, aby uzyskać informację o wyjściowym poziomie krążącego w niej kortyzolu. Po pobraniu krwi, dawka deksametazonu jest podawana do mięśnia. Deksametazon jest steroidem, który u normalnych koni powoduje obniżenie poziomu kortyzolu we krwi. U koni dotkniętych chorobą Cushinga organizm nie jest w stanie prawidłowo zareagować na iniekcję, a poziom kortyzolu pozostaje podwyższony. Druga próbka krwi jest pobierana około 20 godzin po wstrzyknięciu deksametazonu. Jeśli poziom kortyzolu nie obniżył się, stawiana jest diagnoza o zespole Cushinga.

Leczenie

Niestety nie ma lekarstwa na zespół Cushinga, ale możemy pomóc zmniejszyć skutki choroby. Najczęściej stosowanym lekiem na Cushinga jest pergolid (znany pod nazwą handlową Prascend). Występuje w postaci tabletek, które mogą być rozdrobnione i podawane w paszy (np. Weserland Mash => klik), i jest podawany raz dziennie. Pergolid jest agonistą dopaminy (dopamina hamuje pośrodkową część przysadki i w ten sposób pomaga zmniejszyć nadmierną produkcję kortyzolu). Jego skuteczność w zmniejszaniu nasilenia objawów obserwowanych u koni z syndromem Cushinga szacuje się na poziomie 80%. Inne leki, takie jak cyproheptadyna i trilostan, mogą być również czasami brane pod uwagę, jeśli wyniki leczenia pergolidem są rozczarowujące.

Prawidłowa opieka jest tak samo ważna jak leczenie. Częste sprawdzanie ewentualnej obecności ran i obserwowanie objawów różnego rodzaju infekcji oraz zapewnienie szybkiej pomocy weterynaryjnej jest bardzo ważne, ponieważ konie dotknięte chorobą mogą mieć obniżony poziom odporności i często potrzebują intensywniejszego i dłuższego leczenia niż inne konie. Regularne wizyty kowala i kontrole stomatologiczne, wraz z rutynowymi szczepieniami i programem odrobaczania, obejmującym częstą kontrolę pod kątem obecności jaj pasożytów w kale, są bardzo ważne dla zapewnienia zdrowia koni chorujących na Cushinga. Proste zabiegi, takie jak golenie przerośniętej sierści, również w znacznym stopniu przyczyniają się do zapewnienia komfortu koniom dotkniętym chorobą, szczególnie w upalne dni. Jedną z ważniejszych kwestii jest także odpowiednia dieta. Po pierwsze musi ona uwzględniać, iż konie z tym syndromem potrzebują wsparcia odporności, dlatego też pasze powinny dostarczać odpowiedniej ilości witamin, minerałów oraz antyoksydantów. W przypadku, gdy mamy do czynienia z kucami czy rasami prymitywnymi, dobrze przyswajającymi paszę, którym często wystarczy żywienie samym sianem, można uzupełnić zapotrzebowanie mineralno-witaminowe poprzez dodatek odpowiedniego preparatu. Naszą propozycją w takim wypadku jest suplement Krautermineral getreidefrei (=> klik), który charakteryzuje się obniżoną zawartością skrobi i cukru, a także możliwością podawania z ręki (bez konieczności mieszania z paszą treściwą). Koniom, które otrzymują paszę treściwą, polecamy natomiast Horse Vital Plus (=> klik) lub Golden Mineral (=> klik), a w przypadku występujących problemów dotyczących sierści – Profi Haut Kur (=> klik) lub Profi Biotin Plus (=> klik). Ponadto, ponieważ u koni z Cushingiem często występuje insulinooporność (niższa wrażliwość na insulinę w porównaniu ze zdrowym koniem|), której towarzyszy wysoki poziom cukru we krwi, należy unikać pasz o wyższej zawartości węglowodanów niestrukturalnych. Węglowodany niestrukturalne są tym, co składa się na skrobię i cukier w paszach. Patrząc na ich zawartość w paszy, w diecie koni z syndromem Cushinga nie powinna przekraczać 20%. W ostrych przypadkach utrzymanie wartości skrobi i cukru na poziomie znacznie niższym (bliższym 10%) może pomóc w wydłużeniu jakości i długowieczności życia. Paszami o obniżonej zawartości cukrów niestrukturalnych, dedykowanymi koniom z zaburzeniami metabolicznymi (w tym chorujących na syndrom Cushinga), są Struktur getreidefrei (=> klik)oraz ReVital Cubes (=> klik). Obie te pasze zawierają także specjalnie dobrane zioła o działaniu przeciwzapalnym (znajdujące zastosowanie u koni dotkniętych ochwatem) oraz obniżającym poziom cukru we krwi. Ponieważ zdarza się, że konie ze zdiagnozowanym zespołem Cushinga przy mniej nasilonych objawach i dobrze prowadzonej terapii pracują intensywniej (wliczając w to rywalizację sportową), ich zapotrzebowanie na energię, białko czy witaminy i minerały jest dość wysokie – nadal jednak zachodzi konieczność utrzymania skrobi i cukru na niskim poziomie. Nie zawsze pasze wymienione wyżej są w stanie pokryć to zapotrzebowanie (zależy to od metabolizmu danego osobnika i stopnia obciążenia pracą), dlatego dla takich koni dobrym wyborem będzie Green Power getreidefrei (=> klik), który charakteryzuje się zwiększonym udziałem energii przy jednoczesnym zachowaniu składu o niskim udziale cukrów niestrukturalnych. Poziom energii w dawce można także podnieść poprzez dodatek oleju z ostropestu, który dzięki wysokiej zawartości kwasów omega 3 będzie także korzystnie wpływał na stan sierści.

Przy braku odpowiedniej opieki, zespół Cushinga może się rozwinąć, nasilając objawy. Na szczęście przy wczesnym wykryciu odpowiednie żywienie, prawidłowo dobrana praca (zapobiegająca utracie mięśni) oraz włączenie farmakoterapii może zapewnić koniowi długie, komfortowe życie.