Eggersmann Poland - pasze i suplementy dla koni.

Marka Eggersmann od 50 lat jest jednym z wiodących producentów pasz dla koni w Niemczech i Europie. W swojej ofercie posiada pasze , pasze specjalistyczne, witaminy, suplementy diety. Wychodząc na...

ZESPÓŁ WRZODÓW ŻOŁĄDKA U KONI cz. I

Zespół wrzodów żołądka (EGUS – Equine Gastric Ulcer Syndrome) jest powszechnym problemem u koni wyścigowych – dotyczy nawet 90% z nich. Jednak niewielu właścicieli koni zdaje sobie sprawę, że ich konie, użytkowane w inny niż wyścigowy sposób, również znajdują się w grupie wysokiego ryzyka. Czy wiesz, że wg badań naukowych, przeprowadzonych na różnych grupach użytkowych koni, na chorobę wrzodową żołądka cierpi aż 80% koni sportowych oraz nawet 60% koni użytkowanych rekreacyjnie? Czym jest choroba wrzodowa, jakie mogą być jej objawy oraz przyczyny i wreszcie jak wygląda leczenie? Na te pytania odpowie dzisiejszy wpis.

Zespół wrzodów żołądka to choroba polegająca na pojawianiu się owrzodzeń, czyli ran w obrębie błony śluzowej. Zazwyczaj uszkodzenia tkanki dotyczą bezgruczołowej części żołądka (mogą to być owrzodzenia o charakterze pierwotnym lub wtórnym), jednak owrzodzenia mogą pojawiać się także w części gruczołowej żołądka (w tym w okolicy odźwiernika) czy w bliższym odcinku dwunastnicy. Stan błony śluzowej jest oceniany na podstawie 5-stopniowej skali, gdzie ocena 0 oznacza brak uszkodzeń nabłonka, zaś 4 oznacza rozległe owrzodzenia, miejscami sięgające błony podśluzowej.

Wśród objawów można wyróżnić:
    - spadek apetytu, problemy z wyjadaniem paszy (często o koniach wrzodowych mówi się, że są „wybredne”),
    - zmiany w ilości pobieranej wody,
    - problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała – często niezależnie od ilości podawanej paszy,
    - zmatowienie sierści,
    - nawracające kolki,
    - przewlekłe biegunki,
    - częste leżenie,
    - napinanie się do oddawania moczu,
    - zmiany w zachowaniu – posmutnienie, apatia, nerwowość,
    - zgrzytanie zębami,
    - nerwowość przy dopinaniu popręgu bądź czyszczeniu okolic brzucha – kładzenie uszu, próby gryzienia, napinanie brzucha,
    - spadek formy, problemy treningowe różnego rodzaju.

Meyer i Coenen [1] podają, że do objawów zalicza się również nadmierne wytwarzanie śliny czy zgrzytanie zębami. O dyskomforcie ze strony przewodu pokarmowego może też świadczyć częste ziewanie czy wywijanie górnej wargi (zaliczane niekiedy do objawów łagodnych bóli morzyskowych). Należy jednak zaznaczyć, że nierzadko chore konie nie wykazują żadnych objawów lub są one niejednoznaczne.

Czynniki ryzyka:
    - dieta uboga we włókno,
    - zbyt duże dawki paszy treściwej w odpasie (szybkie jej pobieranie i słabe naślinienie paszy),
    - stres (np. spowodowany zawodami),
    - zamknięcie w boksie (szczególnie areszt boksowy spowodowany leczeniem, jednak brak padokowania konia z innych względów, takich jak trening czy obawa o wystąpienie urazów również zwiększa ryzyko wystąpienia wrzodów),
    - ograniczony dostęp do wody,
    - podawanie niektórych leków, np. fenylbutazonu (Butagran),
    - czynniki środowiskowe wywołujące stres (np. częsty transport na długich dystansach).

Na szczególną uwagę zasługuje punkt dotyczący ograniczonej podaży włókna w diecie – a więc przede wszystkim ograniczony dostęp do siana. Aby lepiej zrozumieć tę zależność i zrozumieć przyczyny powstawania owrzodzeń w bezgruczołowej części żołądka, przyjrzyjmy się anatomii konia. Błona śluzowa żołądka koni, które w naturalnym środowisku spędzają większość doby na poszukiwaniu i pobieraniu paszy objętościowej, podzielona jest na dwie części: gruczołową oraz bezgruczołową.

ulcers2.jpg

Bezgruczołowa (po lewej) i gruczołowa (po prawej) część żołądka
(źródło: https://www.animal-mrt.com/blog/post/8305/Gastric-Ulcers-in-relation-to-Muscular-pain/)

Komórki gruczołowe wydzielają m.in. kwas solny, biorący udział w trawieniu pokarmu. W odróżnieniu od ludzi, u koni kwas solny jest wydzielany w sposób ciągły, jednakże ilość wydzielanego kwasu wzrasta w porze karmienia (niezależnie od tego, czy koń otrzyma posiłek, czy nie). W przypadku, gdy następuje przerwa w pobieraniu pokarmu, spada pH treści żołądkowej. Kwas solny nie jest wówczas absorbowany przez treść pokarmową i zaczyna podrażniać bezgruczołową część żołądka, doprowadzając do uszkadzania błony śluzowej w jej obrębie i w rezultacie do owrzodzeń. Badania dowodzą, że głodzenie konia może doprowadzić do powstawania zmian wrzodowych już w ciągu 24-48 h. Dlatego tak ważne jest podkreślenie roli paszy objętościowej w diecie koni i stały do niej dostęp, a co za tym idzie – stałe podnoszenie pH w żołądku, niezależnie od sposobu użytkowania konia.

Wśród innych przyczyn wrzodów w obrębie bezgruczołowej części żołądka wyróżnia się zmiany ciśnienia w jamie brzusznej, które prowadzi do „zgniecenia” żołądka w kłusie i galopie, a w efekcie do „zarzucania” części gruczołowej żołądka na część bezgruczołową. Natomiast jeśli chodzi o przyczyny powstawania owrzodzeń w części gruczołowej, to zalicza się do nich podawanie dużych ilości niesteroidowych leków przeciwzapalnych (dotyczy to zwłaszcza owrzodzeń w okolicy odźwiernika), a także stres, zmniejszający zdolności ochronne błony śluzowej żołądka. Na powstawanie wrzodów w okolicy odźwiernika może również wpływać żółć cofająca się z dwunastnicy. Zrosty powstałe w okolicy odźwiernika na skutek choroby mogą przyczyniać się do utrudnionego opróżniania żołądka, zalegania treści pokarmowej i w efekcie do powstawania wtórnych owrzodzeń w obrębie bezgruczołowej części żołądka, a nawet w przełyku.

W celu zdiagnozowania choroby wrzodowej żołądka należy wykonać badanie gastroskopowe. Część gastroskopów (o długości powyżej 2 m) pozwala również na zbadanie stanu dwunastnicy – warto wybrać specjalistę, który dysponuje takim dłuższym gastroskopem i zdecydować się na badanie zarówno żołądka, jak i dwunastnicy. Badanie polega na wprowadzeniu przez nos i przełyk poddanego sedacji konia urządzenia wyposażonego w kamerę i obejrzeniu żołądka oraz dwunastnicy. Pozwala na stwierdzenie obecności owrzodzeń, podrażnień błony śluzowej, a także pasożytów czy zmian nowotworowych.

Leczenie weterynaryjne obejmuje zazwyczaj leczenie przede wszystkim omeprazolem. Omeprazol jest inhibitorem pompy protonowej i hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Jego dawkowanie i czas podawania powinny zostać dobrane przez lekarza weterynarii po uprzednim wykonaniu gastroskopii. Innym stosowanym lekiem jest ranitydyna, która blokuje receptory histaminowe typu 2, dzięki czemu ograniczana jest produkcja soku żołądkowego. W ramach wsparcia leczenia warto też włączyć preparat  E VET mucOstat (=> klik). Będzie on wspomagał przywrócenie równowagi w pracy układu pokarmowego, zaburzonej na skutek choroby wrzodowej, oraz przede wszystkim hamował procesy zapalne w obrębie błony śluzowej żołądka. Zwykle pełne leczenie trwa kilka tygodni (w przypadku zaawansowanych zmian może być dłuższe), zaś decyzja o jego zakończeniu powinna zostać poprzedzona wykonaniem kontrolnej gastroskopii.

[1] H. Meyer, M. Coenen, Żywienie koni, PWRiL, 2002.

=> Zespół wrzodów żołądka u koni cz. II