Eggersmann Poland - pasze i suplementy dla koni.

Marka Eggersmann od 50 lat jest jednym z wiodących producentów pasz dla koni w Niemczech i Europie. W swojej ofercie posiada pasze , pasze specjalistyczne, witaminy, suplementy diety. Wychodząc na...

ZWALCZANIE PASOŻYTÓW WEWNĘTRZNYCH U KONI

Do kluczowych elementów profilaktyki zdrowotnej u koni należy zwalczanie inwazji pasożytów wewnętrznych. Większość właścicieli koni zdaje sobie sprawę z konieczności regularnego odrobaczania, jednak kwestia wyboru preparatu odrobaczającego (antyhelmintyku), terminu, postępowaniu po podaniu środka czy wreszcie oporności pasożytów na poszczególne środki wciąż dla wielu bywa niejasna.

Wybrane gatunki pasożytów wewnętrznych u koni

Do pasożytów wewnętrznych występujących u koni zaliczamy nicienie (słupkowce małe, słupkowce duże, węgorek, glista końska, owsiki), tasiemce oraz gzy. Rzadziej spotykane są gatunki takie jak motylica wątrobowa, nicienie płucne i nicienie żołądkowe. Poniżej omówiono wybrane gatunki.

Słupkowce duże, określane również mianem słupkowców migrujących, to pasożyty mogące powodować najpoważniejsze powikłania zarobaczenia, wśród których wyróżnia się nie tylko zapalenie otrzewnej, nawracające bóle kolkowe czy niedokrwistość, ale też kolki zakrzepowo-zatorowe. Są one związane z cyklem życiowym pasożytów z gatunku Strongylus i migracją larw m.in. do tętnicy krezkowej. Nie stwierdzono jednoznacznej oporności słupkowców migrujących, dlatego uznaje się, że dwukrotne odrobaczenie w odstępie rocznym iwermektyną lub moksydektyną jest wystarczające do ich eliminacji u konia.

Jajo słupkowca dużego

Słupkowce małe (nie migrujące) są gatunkiem mniej patogennym – przebieg inwazji u większości koni jest bezobjawowy. Leczeniu poddaje się konie, u których w badaniu kału stwierdzono ponad 200 jaj słupkowców w 1 g kału. Pasożyty te mogą jednak być przyczyną choroby, jaką jest larwalna cjatostominoza. Najczęściej dotyczy ona koni poniżej 6 roku życia, a wśród objawów wymienia się ostre biegunki czy morzyska. Oprócz podania leków przeciw pasożytniczych w jej przebiegu stosuje się też leczenie objawowe, mające na celu przede wszystkim zahamowanie uporczywych biegunek, prowadzących do wyniszczenia organizmu. Działania obejmują m.in. podawanie płynów czy preparatów ograniczających występowanie biegunek, np. Profi Darm Fit (=> klik).

Giez koński składa jaja na sierści koni, przede wszystkim na przednich nogach zwierząt. Do zarażenia dochodzi poprzez zlizanie/zgryzienie jaj, dzięki czemu pasożyty dostają się do układu pokarmowego konia. Do objawów należą m.in. trudności w pobieraniu paszy ze względu na migrację larw w obrębie błony śluzowej jamy ustnej. Larwy mogą również powodować nadżerki żołądka i jelit, a także prowadzić do zatkania jelita bądź jego pęknięcia.

Na zarażenie tasiemcem narażone są właściwie jedynie konie pastwiskowane – inwazja następuje bowiem poprzez spożycie żywiciela pośredniego tego pasożyta (roztocza – mechowca). Objawem zarażenia mogą być nawracające kolki spastyczne, spowodowane podrażnieniem jelit czy uszkadzaniem ich śluzówki. Aktualnie dostępne testy diagnostyczne są przydatnym narzędziem diagnostycznym zarobaczenia tasiemcem i w ogólnym ujęciu mogą być bardziej miarodajne niż badanie kału.

Znacznie rzadziej występującym u koni pasożytem jest motylica wątrobowa. Na zarażenie nią są narażone przede wszystkim zwierzęta wypasane w stadach mieszanych np. z bydłem lub na pastwiskach, na których bydło było wypasane wcześniej. Istotne dla rozwoju motylicy wątrobowej są również warunki klimatyczne i glebowe (występuje ona na słabo zmeliorowanych pastwiskach i obszarach charakteryzujących się wysokimi rocznymi opadami). Ponieważ motylica wątrobowa w czasie swojego cyklu życiowego może uszkadzać miąższ wątroby oraz powodują stan zapalny dróg żółciowych, u koni dotkniętych inwazją tego pasożyta zasadnym wydaje się podawanie preparatów mogących wspierać funkcję oraz regenerację wątroby. Takim preparatem jest E VET heparOforte (=> klik).

Znajdzie on także zastosowanie u zwierząt silnie zarobaczonych innymi gatunkami pasożytów wewnętrznych, których cykl rozwojowy może mieć negatywny wpływ na działanie tego narządu.

Diagnostyka

Najpowszechniejszą praktyką jest podanie środka przeciw pasożytniczego dwa razy do roku. Stosunkowo rzadko jednak wykonywane jest badanie kału pozwalającego na diagnostykę chorób parazytologicznych. Badanie to ma istotne znaczenie dla zwalczania inwazji pasożytniczych, pozwalając na dobór preparatu przeciw konkretnym pasożytom występującym u danego osobnika i w zależności od stopnia inwazji. Optymalne jest pobieranie indywidualnych próbek od każdego ze zwierząt w stadzie, jednak jeżeli z jakiegoś względu nie jest to możliwe, zalecane jest wykonanie powtarzanej analizy zbiorczej próbki kału, pochodzącej od kilku koni z tej samej grupy wiekowej. Na tej podstawie można ocenić zarobaczenie stada w danej stajni. Warto również wykonać badanie kontrolne po odrobaczeniu. FECRT, czyli test redukcji jaj w kale, pozwala na monitorowanie efektywności zastosowanej substancji czynnej. Test ten ma znaczenie przede wszystkim w ocenie skuteczności antyhelmintyków przeciw słupkowcom oraz glistom. Oczywiście nie należy tu pomijać aspektu ekonomicznego – koszty diagnostyki mogą budzić niechęć właścicieli koni. Warto jednak pamiętać o tym, iż koszty badania  są najczęściej znacznie niższe, niż koszt leczenia w przypadku powikłań w wyniku silnego zarobaczenia (w tym kolek).

Dobra praktyka

Duże znaczenie w kontekście chorób parazytologicznych u koni ma prawidłowe oszacowanie wagi zwierzęcia. Nierzadko zdarza się, że właściciele szacują wagę swoich koni na 100 kg bądź nawet 150 kg niższą niż w rzeczywistości, co skutkuje podaniem zbyt niskiej dawki środka odrobaczającego i w rezultacie nieskutecznym odrobaczeniem.

Profilaktyka chorób pasożytniczych powinna obejmować nie tylko diagnostykę i podanie antyhelmintyku, ale także inne zabiegi, takie jak regularne usuwanie odchodów z padoków bądź pastwisk czy przegląd koni pod kątem występowania objawów zarobaczenia (np. biegunki, utrata masy ciała, świąd ogona). Zaliczamy też do nich usuwanie jaj gza z sierści zwierząt – najłatwiej wykonać to z użyciem nożyka przeznaczonego do tego celu. Plan odrobaczeń musi uwzględniać nie tylko stopień zarobaczenia i masę ciała zwierzęcia, ale także cykl życiowy pasożytów. Ze względu na migrację larw w ciągu cyklu życiowego podanie antyhelmintyku w przypadku, gdy larwy w momencie podania preparatu nie znajdują się w przewodzie pokarmowym, może okazać się nieskuteczne. Wreszcie należy wziąć pod uwagę również oporność niektórych gatunków pasożytów na leki danej klasy. Przykładowy program odrobaczania dorosłych koni został przedstawiony w poniższej tabeli¹:

  TERMIN  KLASA LEKU


Luty/marzec

fenbendazol
 lub pyrantel 

Czerwiec/lipiec (1-2 mies.
po rozpoczęciu sezonu
pastwiskowego)

                      iwermektyna
                  lub moksydektyna

Sierpień/wrzesień (4-5 mies.
po rozpoczęciu sezonu pastwiskowego)

fenbendazol
lub pyrantel + prazikwantel
(prazikwantel pod warunkiem stwierdzenia tasiemców w stajni)

Listopad/grudzień

iwermektyna + prazikwantel
lub moksydektyna + prazikwantel

Każdorazowo wskazane jest monitorowanie inwazji pasożytniczej poprzez badanie kału. W przypadku braku potwierdzenia inwazji możliwe jest pominięcie odrobaczenia lutowego oraz sierpniowego i pozostanie przy podaniu preparatu dwukrotnie w ciągu roku. Po odrobaczeniu warto zastosować preparaty stabilizujące florę bakteryjną jelit i mające wpływ na prawidłowe funkcjonowanie tego narządu, takie jak EMH Direkt (=> klik).

Grupą zwierząt, u których podanie tego typu preparatu może przynieść wymierne korzyści, są zwłaszcza konie, które na skutek zarobaczenia wykazywały objawy takie jak utrata masy, kolki, luźne stolce czy wycieranie ogona. 


¹          European Scientific Counsel Companion Animal Parasites, Przewodnik leczenia i zwalczania inwazji pasożytów żołądkowo-jelitowych u koni